close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • MUZEUM ARCHEOLOGICZNE W KRAKOWIE

  • Wieloletni program konserwacji zespołu unikalnych tkanin egipskich w Muzeum Archeologicznym w Krakowie etap 2015r.

     

     

    Największe źródło kolekcji egiptologicznej Muzeum Archeologicznego w Krakowie pochodzi z tzw. Muzeum Polowego nr 2, powstałego przy Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich. Twórcą zbioru i tego niezwykłego przedsięwzięcia był Jarosław Sagan, przedwojenny kustosz Muzeum w Truskawcu, uzdrowisku należącym do hrabiów Dzieduszyckich. Po wybuchu wojny, w 1940 roku przedostał się on, po licznych przygodach w jakie obfitowały losy  Polaków, do Syrii, gdzie formowała się właśnie przy armii francuskiej Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich pod dowództwem  gen. Stanisława Kopańskiego.  Należy dodać, iż do powstania kolekcji przyczynili się także bohaterscy towarzysze broni Jarosława Sagana z szeregów wspomnianej Brygady.

     

    W 1942 roku Brygada przekształcona została w 3 Dywizję Strzelców Karpackich, której szeregi wzmocniono kolejną falą Polaków wyprowadzonych z sowieckich łagrów. W 1943 roku Brygada wchodzi w skład Armii Polskiej na Wschodzie, utworzonej głównie z wojsk polskich przybyłych z Rosji. W ramach Polskiego Korpusu, pod dowództwem gen. Władysława Andersa, bierze udział w inwazji włoskiej, m.in. w bitwie o Monte Cassino. Sagan pozostał jednak w Egipcie wraz z częścią Dywizji.

     

    Podczas pobytu w Syrii i Palestynie, oczarowany bogactwem starożytnych kultur, zaczął gromadzić zabytki archeologiczne. Zbiory te zwane także jako „Muzeum w plecaku” jak nazywali je towarzysze broni, ginęły w zawierusze wojennej co najmniej dwukrotnie. Raz nawet gdy ciężko ranny Sagan leżał w szpitalu w Aleksandrii. Ale niepohamowana pasja pana Jarosława kazała mu za każdym razem zaczynać wszystko od początku. Wielokrotnie wraz z kolegami w popłochu, pod ogniem nieprzyjaciela, pakowali i przenosili skrzynie, chcąc ochronić cenne przedmioty przed zniszczeniem. W końcu, 20 maja 1943 roku zostało utworzone oficjalnie, za zgodą gen. Mariana Kukiela, Muzeum Polowe nr 2, bo taką nazwę nadano powstałej kolekcji. Skrzynie wraz z ich opiekunem przewiezione zostały do Iraku, a potem do Palestyny. I tu także zgromadzono wiele cennych zabytków.

     

    W końcu, po powrocie do Egiptu w 1947 roku, Sagan decyduje się płynąć wraz z transportem wojska do Anglii. Stamtąd w rok później powraca do kraju wioząc ze sobą 148 skrzyń z kilkoma tysiącami eksponatów. Do Muzeum Akademii Umiejętności ofiarował Sagan zabytki archoeologiczne oraz zbiory wspaniałych ubiorów arabskich, jak również islamskich rozmaitych przedmiotów użytku codziennego i kultowego z Egiptu i Sudanu. Obecnie konserwowany wMuzeum Archeologicznym w Krakowie  zbiór tkanin pochodzi ze wspomnianej powyżej kolekcji.

     

    Część kolekcji została objęta projektem finansowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Województwo Małopolskie.

    Głównym zadaniem „Wieloletniego programu konserwacji zespołu unikalnych tkanin egipskich-etap 2015 ”  prowadzonego w Muzeum Archeologicznym w Krakowie  jest powstrzymanie degradacji zbioru tkanin, jego konserwacja i zdecydowana poprawa warunków przechowywania.

     

    W zabytkowych tkaninach zaszły zmiany fizykochemiczne, które spowodowały znaczne ich osłabienie. Cała struktura tkanin jest osłabiona. Jest to następstwem naturalnego procesu starzenia się włókien, sposobem użytkowania i przechowywania. Widoczne są powierzchniowe przetarcia, zaplamienia, odbarwienia i deformacje.

     

    Efekty starzenia to obniżenie wytrzymałości, masy cząstkowej, wzrost rozpuszczalności i zmiany stopnia krystaliczności, co powoduje ze tkanina staje się bardziej wrażliwa na biodegradację. Szkodliwy dla tkanin jest zarówno nadmiar jak i niedostatek wilgotności, a zwłaszcza nagle jej wahania. Zmiany wilgotności powietrza powodują zmiany wielkości włókien, wywołując także między innymi ich tarcie. Mała wilgotność prowadzi do przesuszenia włókien, które stają się w konsekwencji kruche i łamliwe, a duża wilgotność obniża wytrzymałość włókien i sprzyja rozwojowi mikroorganizmów.

     

    Każdy z obiektów zakwalfikowany do konserwacji posiada przygotowaną  dokumentację fotograficzną, rysunkową i opis stanu zachowania.

    Wykonujemy następujące zabiegi konserwatorskie:

     

    -dezynfekcja tkanin parami parachlometakrezolu

    -badania stopnia degradacji włókien z uwzględnieniem prób stabilności na środek czyszczący - /proponowany wodny roztwór Rokafenolu/.

    -odczyszczenie tkaniny, sposób odczyszczania zwykle zostaje  ustalony po przeprowadzeniu badań.

    -zabezpieczenie przed czyszczeniem na mokro.

    -czyszczenie na mokro.

    -przygotowanie materiałów dublujących.

    -usunięcie zabezpieczeń.

    -przygotowanie materiałów konserwatorskich (jedwab, bawełna, wełna, len, nici typu greża).

    -zabezpieczenie uszkodzonych fragmentów lub całej powierzchni w zależności od stopnia   zniszczenia na nowym podkładzie

    -przygotowanie dokumentacji konserwatorskiej.

    -przygotowanie obiektów do przechowywania i ekspozycji.

    -zalecenia konserwatorskie.

     

     

    Krzysztof Babraj

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: